Wim uit Deurle mailt ons dat hij onder behandeling is bij een psychotherapeut. “Eén van belangrijkste punten waaraan ik moet werken volgens mijn dokter is dat ik niet kan genieten. En hij heeft gelijk."
"Ik ben erg materialistisch ingesteld maar ik voelde me gelukkiger toen ik minder had. Kunnen jullie me vertellen hoe ik moet leren genieten?”
De geknipte persoon als het over genieten gaat, is therapeut Wilfried van Craen, want hij schreef over dit onderwerp verschillende boeken, oa ‘De praktijk van het genieten’.
Z'n dokter heeft gelijk en dit is een veel voorkomend gegeven: genieten is een antistressmiddel, een antagonist of tegengif voor stress.
Het moment dat je geniet, ben je in het hier en nu, en dan heb je geen stress. Als je nu geniet van je werk, van wat je op het moment zelf aan het doen bent, dan heb je geen stress.
Er komt pas stress als je denkt aan wat je nog zal moeten gaan doen of aan die vervelende, akelige vergadering van gisteren. Dus, om te kunnen genieten, moet je in het hier en nu blijven.
Genieten, is dat niet voor iedereen iets anders?
Datgene waarvan je geniet zal voor iedereen anders zijn. Maar voor iedereen is genieten opgaan in iets, op zo’n manier dat je er even mee samenvalt, dat je opgaat in de beleving, zonder reflectie!
Genieten kan ook veel meer zijn dan dat. Het kan een levenshouding zijn, een manier van in het leven te staan. Marcus Aurelius en Epictetus zeiden het al: de beste manier om in het leven te staan is genieten.
Maar dat had voor hem een andere betekenis dan voor de meeste mensen nu. Voor hem waren dat sobere dingen, niet-materiële... maar vriendschap en genegenheid, conversatie, natuur enz.
Wij doen dat toch ook?
Toch niet: mensen genieten meer van materiële dingen, kijk maar naar het succes van het autosalon. De meeste mensen zijn te druk bezig met om de vijf jaar een nieuwe auto te kunnen kopen, dat ze daar niet mee bezig zijn.
We betalen daar een hoge prijs voor: de depressie- en suïcidecijfers hebben nog nooit zo hoog gelegen, de mensen rennen achter het geluk aan zoals een hond achter een worst aan een touwtje gebonden. Het houdt de mensen ook bezig. Denk maar aan de enquête in De Standaard rond geluk enkele weekends geleden.
Genieten, is dat iets dat in ons instinct zit, in onze natuur of dat we moeten leren?
We hebben het afgeleerd, vooral door de arbeidsethos, ontstaan sinds de Industriële Revolutie. In Afrika genieten ze veel meer. Wij hebben het afgeleerd.
Wat is de relatie tussen geluk en genieten?
Volgens de Griekse filosofen moet je sober genieten, niet afhankelijk van goederen of verslaving, maar probeer je vrijheid te behouden als je geniet. “Geniet met mate”, dat klinkt misschien flauw, maar dat is wel wat de hedonisten bedoelen: “geniet lang en intens - maar doe het mate.”
Hoe komt het dat mensen zo weinig genieten terwijl we alles hebben?
Je hebt een aantal afremmers zoals de factor tijd. "De mensen hebben er geen tijd voor.” Wel, het gaat niet om tijd, maar om prioriteit! Geen tijd hebben is een cultuurverschijnsel geworden, het is bijna een status. Het hoort niet van tijd te hebben, want anders is er iets mis. De obsessie met het tijdstekort verhindert ons van te genieten.
Ook opvattingen zoals nuttig zijn, productief zijn, wat je doet moet in materiële zin opbrengen of in de zin van erkenning, arbeidsethos... Je bent wat je doet! Doe je niks, ben je niks, dit denken moeten we doorprikken!
En dan is er de religie: “ledigheid is des duivels oorkussen”. Dit betekent dat je niet mag lanterfanten, niet te leuk bezig zijn, alleen hard werken.
Wat zijn jouw concrete tips?
Ga buiten in de winterzon zitten met een dikke trui. In de zomer kan je in de hangmat liggen omdat je daar niets anders in kan doen dan liggen. Wij kunnen heel slecht niets doen!
