Het jojo-effect tegengaan

Stuur naar een vriend
Maggie uit Zottegem volgde al een paar keer een dieet. Elke keer met succes. Alleen had de medaille een keerzijde: "Na het verliezen van ongeveer een 10-tal kilo’s, kwam ik weer bij. Erger nog: ik weeg nu meer dan voor mijn dieetprojecten. Hoe komt dat?"
 
Huisarts Dirk Devroey, is diensthoofd VUB huisartsengeneeskunde en beantwoordt haar vraag.
 
blauwe jojo
 
Herkent u het probleem van Maggie?
 
Dat beantwoordt volledig aan het prototype van het jojo-effect. 
 
Om te begrijpen wat Maggie is overkomen, moet je weten wat je moet doen als je echt goed en blijvend wilt vermageren.
 
Je calorie-inname moet minder zijn dan je verbruik, en je verbruik moet je opdrijven door te bewegen, door te sporten! Als je dan gaat vermageren, dan ga je vet kwijtspelen, en geen spiermassa.
 
Dat duurt langer dan een drastisch dieet. Ongeduldige mensen gaan meteen een veel te streng dieet volgen met te weinig koolhydraten, met als resultaat dat die zeer snel gaan vermageren - tot wel 2 kg per week. Dat is echt spectaculair.
 
Maar je verliest vooral veel spiermassa en maar een beetje vet. Wat niet goed is, natuurlijk.
 
Hoe komt het dat je dan vooral spieren verliest?
 
Omdat je lichaam ‘schrikt’ van het strenge dieet, en het op zoek gaat naar andere energiebronnen: de eerste van die bronnen die het lichaam zal aanspreken zijn de spieren. En dat is niet de bedoeling.
 
De bedoeling is dat je vet kwijt raakt.
 
Wanneer komt het jojo-effect dan?
 
Op moment dat je je dieet niet meer volgt, en je hervalt in oude gewoonten - en dat gebeurt sneller dan je denkt - kom je weer bij in gewicht, maar omdat je lichaam het intussen gewoon was geworden om weinig voedsel te krijgen, zal het alles wat binnenkomt, opslaan als reserve, als vet!
 
De verbranding en stofwisseling zijn ook veel lager dan voor je dieet, want je lichaam was intussen gewoon aan minder. Dus:
 
  1. Omdat je lichaam vetreserves gaat opslaan 
  2. En omdat je verbranding intussen trager gaat
Ga je weer sneller bijkomen dan voor je dieet. En dat is het jojo-effect. Als je dan opnieuw een streng dieet gaat volgen, gaat het alleen van kwaad naar erger.
 
Crashdiëten brengt je in een vicieuze cirkel, met soms als eindresultaat obesitas.
 
Dit is dus schadelijk voor het lichaam?
 
Uiteraard. Niet alleen omdat je spiermassa hebt verloren, maar die spiermassa moet ook nog verwerkt, geëlimineerd worden door het lichaam, en dat is zeer belastend voor onder andere de nieren.
 
In een eerste fase ga je je euforisch voelen, dat duurt een paar weken - door het proces van keto-acidose over verzuring. Maar daarna word je depressief en angstig. Je hebt ook minder kracht en bent sneller vermoeid.
 
Hopeloze situatie? Omkeerbaar?
 
Je kan jojo niet helemaal omkeren maar je kan wel afspreken met jezelf dat je dat niet meer gaat doen en veel meer gaat bewegen.
 
Dat is de enige manier waarop je spiermassa bij kan kweken. En door een gezond dieet te volgen, volgens de typische voedingspiramide – die we allemaal kennen van de lagere school: van onder naar boven: water, granen, fruit en groenten, helemaal bovenaan: gebakjes, vlees, saus...
 
Hoe voorkom je het jojo-effect? Of beter: Wat is dan wel een gezonde manier van diëten?
 
Diëten in overleg met je arts. Aan de hand van een dagboek, aangepast aan het individu, waarin je bijhoudt wat je eet, daarna bekijk je wat je kan weglaten zonder aan levenskwaliteit te verliezen.